menu
21 april 2020

100 Jaar Eindhovense Olympiërs

De eerste Eindhovense Olympiër was Piet de Brouwer in Antwerpen 1920. In dat zelfde jaar, 1920, werden de dorpen Tongelre, Stratum, Gestel, Strijp en Woensel samengevoegd met Eindhoven en ontstond Groot Eindhoven. Er is op dit moment, in 2020, dus sprake van 100 jaar Eindhovense Olympiërs. Wie mag zich Eindhovense Olympiër noemen?

Een Eindhovense Olympiër is een sporter die op grond van zijn prestaties door het Nederlands Olympisch Comité is uitgezonden naar een van de  Olympische Spelen. Deze persoon is geboren in Eindhoven en/of lid van een Eindhovense sportvereniging op het moment van deelname.

Op basis van deze definitie zijn er drie typen Eindhovense Olympiërs te onderscheiden; de Echte, de Import en de Export Eindhovense Olympiër.

Een Echte Eindhovense Olympiër is een Olympia-ganger die in Eindhoven geboren is en bij een Eindhovense vereniging actief was op het moment van deelname aan de Spelen. Voorbeelden hiervan zijn: Piet de Brouwer/handboogschieten, Eef Kamerbeek/atletiek, Pieter Weemers/hockey, Ans van Gerwen/turnen, Thijs Kaanders/hockey, Jeannette van Ravensteijn/turnen, Harry Kwinten/hockey en Robert van der Horst/hockey.

Een Import Eindhovense Olympiër is een sporter die niet in Eindhoven geboren is maar wel bij een Eindhovense vereniging actief was op het moment van deelname aan de Spelen. Zoals Maarten Sikking/hockey, Det de Beus/hockey, Marcel Wouda/zwemmen, Pieter van den Hoogenband/zwemmen, Maarten van der Weijden/zwemmen en Ranomi Kromowidijo/zwemmen.

De derde categorie is de Export Eindhovense Olympiër die in Eindhoven geboren is maar niet bij een Eindhovense vereniging actief was op het moment van deelname aan de Spelen. Voorbeelden hiervan zijn; Maarten van Grimbergen/hockey, Tineke Bartels-de Vries/paardrijden, Irene de Kok/judo, Margje Teeuwen/hockey en Lidewy Welten/hockey.

In totaal hebben in de afgelopen 100 jaar achtentachtig (88) Eindhovense Olympiërs deelgenomen aan Olympische Spelen. Waarbij een aantal sporters aan meerdere Spelen hebben deelgenomen. Koplopers daarbij zijn Tineke Bartels-de Vries/paardrijden en Pieter van den Hoogenband/zwemmen die vier keer aan de Spelen hebben deelgenomen.

Tineke Bartels-de Vries was als dressuur rijdster erbij in Los Angeles1984, Seoul1988, Barcelona1992 en Atlanta1996. Haar laatste Spelen waren de eerste voor Pieter van den Hoogenband want Atlanta1996 werd gevolgd door Sydney2000, Athene 2004 en Beijing2008. Met name tijdens de Spelen van Sydney en Athene was Pieter van Hoogenband zeer succesvol en won hij goud op 100 meter vrije slag, het koningsnummer bij het lange baan zwemmen. Pieter van de Hoogenband wordt ook wel gezien als de Eindhovense Olympiër bij uitstek. Niet voor niets draagt het Nationaal Zwemstadion in Eindhoven zijn naam. Ook te Tokyo in 2021 hoopt Pieter van den Hoogenband weer present te zijn maar deze keer niet als actief sporter maar als Chef de Mission van de Nederlandse delegatie.

In de loop der jaren zijn er echter meer bijzondere Eindhovense Olympiërs geweest. Te beginnen bij Piet de Brouwer die tijdens de Spelen van Antwerpen in 1920 met het Nederlands handboogteam goud won. Hij was de eerste Eindhovense Olympiër en won een gouden medaille met het team handboogschieten. De Spelen van Antwerpen vonden daar plaats ter compensatie van de zware verliezen in België tijdens de Eerste Wereldoorlog. De stad Antwerpen was volop in wederopbouw en de Spelen duurde maar liefst een half jaar van 20 april – 12 september 1920. Het aantal deelnemende landen (29) was aanzienlijk minder dan tijdens de Spelen van Rio2016 (207). Piet de Brouwer werd na het behalen van zijn gouden medaille in Antwerpen met paard en wagen opgehaald vanaf het station in Eindhoven en naar stadsdeel Gestel gebracht waar in eigen kring feest werd gevierd.

Tijdens de Spelen van Amsterdam1928 nam Henk Kamerbeek, als lid van PSV atletiek, deel aan de zomerspelen op het onderdeel kogelslingeren. Henk was geboren in Zeist maar werkte als bankwerker voor Philips in Eindhoven. Hij heeft ook deelgenomen aan de Spelen van Parijs1924. Diens zoon Eef Kamerbeek trad in zijn voetsporen en nam als tienkamper deel aan de Spelen van Rome1960 en Tokyo1964. Tot zijn grote verdriet werd Eef Kamerbeek terug geroepen van de Spelen van Melbourne1956 omdat Nederland zich op het allerlaatste moment terug trok uit deze Spelen vanwege de invasie van de Sovjet Unie in Hongarije.

In Tokyo1964 waren de Eindhovense tweeling broers Peter en Jan Snijders actief bij het judo in de Budokan waar Anton Geesink Olympisch goud won. De tweeling Snijders is het judo altijd trouw gebleven en met name Jan heeft als judo scheidsrechter nog deelgenomen aan de Spelen van Seoul1988 en Barcelona1992. In januari 2020 ontving Jan Snijders in Eindhoven nog de 9de Dan; de op een na hoogste graad in de judosport.

Het zijn met name Eindhovense hockeyers en zwemmers die hebben deelgenomen aan de Spelen. Kees Kievit was de eerste Eindhovense zwemmer die uitgezonden werd naar de Spelen van Londen1948 en bij de vrouwen was dat Lies Bonnier in Helsinki1952.

Kievit was een rugslagzwemmer zonder veel hoop op medailles want zijn voorbereiding was zeer eenvoudig zonder al teveel training in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. In de series 100 meter rugslag wist hij zich nog te plaatsen maar in de halve finale werd Kievit uitgeschakeld.

Lies Bonnier was lid van de Eindhovense zwemvereniging Aegir en actief als schoolslagzwemster. In Helsinki1952 haalde zij de halve finale bij de 200 meter schoolslag maar net als Kees Kievit kwam ook zij niet verder. Tot op hoge leeftijd is Lies Bonnier nog actief gebleven als zwemster want in 1991, bijna veertig jaar later, won zij nog drie gouden medailles bij het EK Masters zwemmen.

Bij het hockey nam Pieter Weemers in Mexico1968 en Munchen1972 deel als Eindhovense Olympiër. De Spelen van München worden gezien als een van de meest tragische Spelen want bij een Palestijnse aanslag werden elf Israëlische atleten gedood. De Spelen gaan door maar een aantal sporters besluit om huiswaarts te keren waaronder twee tophockeyers; Paul Litjens en Flip de Lith van Jeude. Pieter Weemers blijft, net als zijn Eindhovense ploeggenoten Maarten Sikking en Thijs Kaanders, maar het Nederlands mannen hockeyteam verliest in de kruisfinale van gastland Duitsland en wordt uiteindelijk vierde na een verloren partij tegen India om de bronzen medaille.

De eerste Eindhovense Olympische hockeysters waren doelvrouw Det de Beus en strafcorner kanon Fieke Boekhorst die ten tijden van de Spelen van Los Angelos1984 uitkwamen voor de Eindhovense Mixed Hockey Club (EMHC). De Oranje dames waren zeer succesvol tijdens deze Spelen want onder leiding van coach Gijs van Heumen werd goud gewonnen. Er namen zes landen deel aan dit Olympische vrouwen hockey toernooi en de Oranje dames werden ongeslagen Olympisch kampioen. 

Tijdens de laatste Spelen in Rio2016 waren het opnieuw met name de hockeyers en zwemmers die Eindhoven vertegenwoordigen. Bij het zwemmen was dat onder anderen drievoudig Olympisch kampioen Ranomi Kromowidjojo en haar vriend Ferry Weertman die goud won bij de 10 km open water in Rio.

Voor hockeyer Robert van der Horst waren de Spelen van Rio zijn derde Spelen. Hij werd bijgestaan door Oranje Zwart clubgenoten Sander Baart en strafcornerkanon Mink van der Weerden. De Oranje hockey mannen werden vierde in Rio.

De Oranje hockeyvrouwen verloren in een dramatische finale van Groot Brittannië na het nemen van shoot-outs. In het zilveren dames team speelde de in Eindhoven geboren Lidewij Welten een belangrijke rol. Zij hoopt er in Tokyo 2021 weer bij te zijn. Dat zou betekenen dat zij dan voor de vierde keer deel zal nemen aan de Spelen en tot hetzelfde aantal komt als Tineke Bartels en Pieter van den Hoogenband.

April 2020
Sportsocioloog Ricus Timmers, onderzoeker naar de waarden en normen in de Sport; Nederlanders en de Olympische Spelen.

Terug