menu
9 december 2019

1 januari 1920: de annexatie - door Ronald Rijnen

Natuurlijk ligt de geboorte van Eindhoven al in het jaar 1232. Op een ander moment kom ik daarop terug. Maar de geboorte van GROOT Eindhoven is bijna 100 jaar geleden: 1 januari 1920. Op die dag annexeerde Eindhoven de vijf omliggende dorpen: Gestel, Stratum, Tongelre, Woensel en Strijp. Voor de Joriskerk in Stratum staat een vierarmige lantaarnpaal. Het is het monument voor 31 december 1919, de laatste dag dat Stratum een zelfstandige gemeente was.

Hoe is het zo gekomen? In 1891 streek Philips in Eindhoven neer, in een klein fabriekje aan de Emmasingel. Gerard Philips was een slimme uitvinder. Hij probeerde de productie van gloeilampen verder te ontwikkelen. Technisch ging dat steeds beter, maar de verkoop viel tegen. Op een dag stuurde de vader van Gerard zijn veel jongere zoon Anton naar Eindhoven. Die had dat eerder al een keer geweigerd, want hij vond Eindhoven een dom boerengat. Maar deze keer viel er niks te weigeren, hij moest. Op een gegeven moment trok Anton – die wel degelijk een zakelijk instinct had – de wijde wereld in en kwam terecht in Sint-Petersburg, bij het winterpaleis van de tsaar. Enkele dagen later kwam er een telegram in Eindhoven aan met de mededeling dat hij daar 30.000 gloeilampen had verkocht. In Eindhoven twijfelde men, er zat zeker een fout in het getal, maar bedoelde hij nou 300 of 3.000? uiteindelijk bleken het er toch 30.000 te zijn, terwijl Sint-Petersburg niet eens beschikte over een elektriciteitsnet…

De (huidige) Witte Dame werd gebouwd aan de Emmasingel en de Lichttoren op de hoek met de Mathildelaan. En toen waren de gemeentegrenzen bereikt. Philips kocht gronden aan langs het spoor, in noordwestelijke richting: Strijp. Deze ontwikkeling werd bemoeilijkt doordat nu weer met een ander gemeentebestuur zaken moesten worden gedaan. Dit leidde tot de bovengenoemde annexatie. En op 5 januari 1920 vervoegde Anton Philips zich bij burgemeester Verdijck op het stadhuis aan de Rechtestraat. En wat hij daar ging doen, daarover vertel ik volgende keer meer.

Terug